HOE WERKT AI?
DE BASIS: WAT IS EEN LLM?
Een Large Language Model (LLM) zoals Claude, GPT of Gemini is in essentie een zeer geavanceerd patroonvoorspellingssysteem. Het is getraind op een enorme hoeveelheid tekst van het internet, boeken en andere bronnen. Wanneer je het een prompt geeft, voorspelt het het meest waarschijnlijke volgende woord, woord voor woord, tot het een volledig antwoord vormt.
Denk er zo over:
Stel je voor dat je elk boek, artikel en handleiding hebt gelezen die ooit is geschreven. Iemand stelt je een vraag en je antwoordt door alles wat je hebt opgenomen te combineren tot een relevant antwoord. Dat is ruwweg wat een LLM doet, via wiskundige patronen, niet via echt begrip.
WAT DIT VOOR JOU BETEKENT
- ›AI "denkt" of "weet" niet in menselijke zin. Het voorspelt
- ›Het is uitzonderlijk goed in patronen die het eerder heeft gezien (schrijven, analyse, codering, samenvatten)
- ›Het kan moeite hebben met zaken die echte praktijkervaring of zeer recente informatie vereisen
- ›De kwaliteit van de output hangt sterk af van de kwaliteit van je input (je prompt)
HET WEGGEVERTJE: DE EMDASH
Omdat LLMs getraind zijn op enorme hoeveelheden Engelstalige teksten, academische papers, boeken en journalistiek, nemen ze bepaalde schrijfgewoonten over uit die bronnen. Een van de meest herkenbare is de emdash (het lange koppelteken: —).
In het Engels is de emdash een gangbaar stijlmiddel. In Nederlandse teksten is het dat vrijwel nooit. We gebruiken komma's, punten of dubbele punten waar het Engels een emdash zou zetten. Toch sluipen ze standaard in vrijwel elke AI-tekst, ook als je in het Nederlands schrijft.
Wat een lezer ziet:
AI-output (niet corrigeren)
"De levering is bevestigd — verdere details volgen zodra beschikbaar."
Gecorrigeerd (stuur dit)
"De levering is bevestigd. Verdere details volgen zodra beschikbaar."
Een oplettende lezer, klant of collega die een emdash ziet in een Nederlandse e-mail of document weet direct dat er AI aan te pas is gekomen. Het is het equivalent van een watermerk dat je niet zelf aanbrengt.
WAT JE ALTIJD DOET VOOR JE VERSTUURT
- 1.Scan je tekst op emdashes (—). In Word of Outlook: Ctrl+F en zoek op —
- 2.Vervang elke emdash door een komma, punt of dubbele punt. Wat logisch aanvoelt in de zin.
- 3.Of vertel Claude het van tevoren: voeg aan je prompt toe "Gebruik geen emdashes. Schrijf Nederlands zoals een Nederlander het zou schrijven."
Andere veelvoorkomende AI-tells in Nederlands: zinnen die beginnen met "Het is belangrijk om..." of "Het is van cruciaal belang dat...", oneigenlijk gebruik van "tevens" en "derhalve", en alinea's die altijd exact drie punten bevatten. Herken je ze, corrigeer ze.
HET JUISTE MODEL KIEZEN
CLAUDE'S DRIE MODELLEN
Claude komt in drie formaten. Ze delen dezelfde kennis. Het verschil zit in hoe diep ze nadenken.
| Model | Snelheid | Beste voor | Denk aan... |
|---|---|---|---|
| Haiku | Direct | Snelle vragen, simpele herschrijvingen | Een stagiair: snel maar oppervlakkig |
| Sonnet | Snel | Dagelijks werk, e-mails, marketing | Een bekwame collega: betrouwbaar voor de meeste taken |
| Opus | Grondig | Complexe analyse, strategie, data | Een senior consultant: neemt de tijd maar levert diepte |
Vuistregel voor Wajer:
- SonnetE-mail opstellen, vergadering samenvatten, offerte nalopen, tekst vertalen. Standaard in Claude Desktop.
- HaikuSnel een zin herschrijven, een woord opzoeken, korte vraag beantwoorden.
- OpusBusinessplan analyseren, strategisch advies, complexe technische documentatie doorwerken, due diligence op een leverancier.
CLAUDE VS. GEMINI VS. CHATGPT
Er is geen enkele "beste" AI. Elk heeft sterke punten:
| Claude | Gemini | ChatGPT | |
|---|---|---|---|
| Sterkste in | Lange documenten, genuanceerd schrijven, complexe instructies | Google integratie, beeldgeneratie, real-time zoeken | Algemene kennis, plugins, spraakgesprekken |
| Context window | 200K (app) / 500K (Enterprise) / 1M (API beta) | 1M-2M tokens | 400K (GPT-5.2) / 200K (o3) |
| Beeldgeneratie | Niet native | Nano Banana 2: beste fotorealisme | GPT Image 1.5: sterk verbeterd |
| Data privacy | Team/Enterprise: traint niet op je data | Google privacybeleid | Opt-out vereist |